06 erosie Oosterschelde Rattekaai pilot
Water matters
connecting science & practice
e-magazine edition 20 | juni 2025

In deze editie van Water Matters leest u allereerst dat slikken ofwel intergetijdengebieden in de Oosterschelde uitdagende leefomgevingen zijn. Temperatuur, zoutgehalte en zuurstofgehalte variëren sterk en klimaatverandering vergroot deze schommelingen. Een soort als de kokkel, een belangrijke voedselbron voor vogels, krijgt het daardoor mogelijk moeilijk: verminderde groei, verminderde voortplanting of zelfs sterfte. In andere bijdragen krijgt u onderzoeksresultaten voorgeschoteld over modellering om de verlaging van lachgasemissies in afvalwaterzuivering te versnellen, een update van de klimaatscan over ecologische effecten van opwarming van grote wateren, de vervuiling van drinkwaterbronnen in de duinen met PFAS en de BiOPhreetechnologie voor vergaande fosfaatverwijdering uit rwzi-effluent. De onderzoekers van Aquafarm geven de resultaten van 10 jaar onderzoek naar een natuurlijke en low-tech manier om slib te verwerken en effluent na te zuiveren. Vitens Waterexpertisecentrum (WEC) onderzocht of voorkweek-PCR geschikt is voor de screening van (drink)water op pathogenen als E. coli. In de Oosterschelde is onderzoek gedaan naar een door de natuur geïnspireerde manier om met schanskorven oevers te beschermen tegen erosie. Ook wordt ingegaan op de vraag of het doseren van poeder-actiefkool (PAK) toereikend is om microverontreiniging, waaronder medicijnresten, in voldoende mate (80 procent of meer) uit het afvalwater te verwijderen. Tot slot een onderzoek naar de boerensloot. Tientallen sloten in agrarisch gebied rondom Utrecht zijn gemonitord om de effecten van ecologisch beheer in kaart te brengen. De soortenrijkdom van planten op de oever is toegenomen, maar om deze ook in de waterzone toe te laten nemen, blijken extra maatregelen nodig.

Bewerkt temperatuur fauna Oosterschelde openingsfoto
TEMPERATUURSTRESS BIJ BODEMDIEREN OP SLIKKEN IN DE OOSTERSCHELDE
Juni 2025

Slikken ofwel intergetijdengebieden zijn uitdagende leefomgevingen: het zijn platen die bij eb droogvallen en de waterdiepte wisselt continu. Daardoor variëren temperatuur, zoutgehalte en zuurstofgehalte sterk. Klimaatverandering vergroot deze schommelingen. Temperaturen gaan omhoog en in alle KNMI-scenario’s komen hittegolven vaker voor. Een soort als de kokkel, een belangrijke voedselbron voor vogels, krijgt het mogelijk moeilijk: verminderde groei, verminderde voortplanting of zelfs sterfte.

Surface dommel N2O
LACHGASEMISSIES OMLAAG EN ZUIVERINGSPRESTATIES OMHOOG DANKZIJ MONITORING EN MODELLERING
Juni 2025

In de afgelopen jaren is lachgas (N2O) uitgegroeid tot een belangrijk aandachtspunt in de afvalwaterzuivering. N2O is een bijproduct van biologische afvalwaterzuivering. En aangezien het een ongeveer 300 keer sterker broeikasgas is dan CO2 onderzoekt de sector binnen en buiten Nederland hoe lachgas-emissies kunnen worden gekwantificeerd en verminderd. In samenwerking met AM-Team combineerde Evides Industriewater modellering met tijdelijke on-site monitoring om de weg naar net-zero uitstoot te versnellen.

20180607 195154[1]
KLIMAATSCAN OVER ECOLOGISCHE EFFECTEN VAN OPWARMING VAN GROTE WATEREN
Juni 2025

In 2019 verscheen de KlimaatScan. Hierin werd geanalyseerd wat de effecten van klimaatverandering zijn op de ecologie van onze grote wateren. Inmiddels zijn zowel klimaattrends als kennisontwikkeling voortgeschreden en is een update van de KlimaatScan in de maak. Wat komt daar in te staan over het effect van een stijgende watertemperatuur op de beschikbaarheid van zuurstof, en over demping van temperatuurfluctuaties in water?

PFAS duinen openingsbeeld ENG
LOT VAN PFAS IN DUININFILTRATIESYSTEMEN
Juni 2025

Aan de kust komen PFAS, ook wel ‘forever chemicals’ genoemd, in behoorlijke hoeveelheden aan land via ‘sea-spray’. Kleine druppels zeewater gaan in de branding de lucht in en bereiken zo de kuststrook. In Nederland wordt voorgezuiverd rivierwater in de duinen geïnfiltreerd als zuiveringsstap bij de productie van drinkwater. Het lot van PFAS tijdens dit proces is niet duidelijk.

Openingsfoto 01 WM BiOPhree 20231002 135042
FOSFAATGEHALTES ONDER 0,1 MG P/L IN RWZI-EFFLUENT HAALBAAR
Juni 2025

Om de KRW-doelen te halen worden alle zeilen bijgezet. Belangrijk daarvoor is onder andere het verder verlagen van de fosfaatconcentraties in rwzi-effluent, zeker als dat terechtkomt in fosfaatgevoelige wateren. Dit kan door nabehandeling van effluent met ijzeroxide-granulaat. Maar hoe pak je dat aan? En werkt het ook op praktijkschaal, of alleen in het lab? BiOPhree® laat zien dat het fosfaat(P)gehalte in rwzi-effluent kan verlagen van 1 mg/l naar 0,1 mg/l. En ja, dat ook nog effectief en kostenefficiënt in de praktijk.

Cascade opstelling Aquafarm
TOEKOMST VAN RIOOLWATERZUIVERINGEN: AQUAFARM ALS NATUURLIJKE ZUIVERING
Juni 2025

Aquafarm is een natuurlijke en low-tech manier om slib te verwerken en effluent na te zuiveren. Wageningen Environmental Research en de Radboud Universiteit hebben wetenschappelijk onderzocht of en hoe deze processen kunnen bijdragen aan de zuivering van de toekomst.

Woman pouring water in glass 2025 04 01 06 31 57 utc
VOORKWEEK-PCR; EEN DUURZAAM ALTERNATIEF VOOR SNELLE SCREENING VAN PATHOGENEN
Juni 2025

Met PCR kan gemakkelijk en snel bacterie-DNA worden aangetoond. Alleen is onzeker of de betreffende bacterie levend of dood is. Voorkweek-PCR is een techniek uit de voedingsdiagnostiek voor de snelle screening van levende pathogene bacteriën. Het Vitens Waterexpertisecentrum (WEC) onderzocht of deze methode geschikt is voor de screening van (drink)water op pathogenen als E. coli.

06 erosie Oosterschelde Rattekaai pilot
OEVEREROSIE REMMEN IN DE PRAKTIJK MET DOOR DE NATUUR GEÏNSPIREERDE ADAPTIEVE ONTWERPEN
Juni 2025

Oevererosie wordt vaak bestreden met harde ingrepen. Die aanpak voorkomt meestal verdere afslag, maar kan ook natuurlijke processen en ecosystemen verstoren en biedt weinig flexibiliteit.

Foto 2 PACAS Leiden Noord
INKOOP, GEBRUIK EN VEILIGHEID VAN POEDERKOOL OP RWZI’S
Juni 2025

Op basis van interviews met ervaringsdeskundigen is verkend welke lessen er uit de praktijk getrokken kunnen worden op het gebied van werking, duurzaamheid, beheer en onderhoud, en aanbesteding van poeder-actiefkoolinstallaties op rwzi’s.

Canal in agricultural landscape 2025 03 23 23 05 20 utc kopie
DE LEVENDIGE BOERENSLOOT: RESULTATEN VAN EEN LANGDURIGE MONITORINGSSTUDIE
Juni 2025

Om een goede toestand in het water te bereiken is zowel de chemische als ecologische kwaliteit van belang. De aanwezigheid en variatie van oever- en waterplanten bepaalt mede de ecologische kwaliteit van het water. Vooral in agrarische gebieden laat de biodiversiteit in en rond het water echter vaak te wensen over. Agrariërs zetten zich daarom in om de ecologische waterkwaliteit te verbeteren door sloten natuurlijker in te richten en ecologisch beheer toe te passen. Maar welke effecten hebben deze beheer- en inrichtingsmaatregelen op de ecologische kwaliteit van sloten in het agrarisch gebied?

Colophon edition 20

Water Matters is een uitgave van het Koninklijk Nederlands Waternetwerk (KNW) en wordt mogelijk gemaakt door Deltares, KWR Water Research Institute, Haskoning en de Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA).

REDACTIEADRES
Koningskade 40,
2596 AA Den Haag

UITGEVER
Monique Bekkenutte (KNW)

HOOFDREDACTEUR
Bert Westenbrink

EINDREDACTIE
Nico van der Wel, Mirjam Jochemsen, Jaap Hoeve

REDACTIERAAD
Huib de Vriend (chairman),
Thomas ter Laak, Joachim Rozemeijer, Sigrid Scherrenberg, Michelle Talsma, Jeroen Veraart


VORMGEVER
Annette Schinkelshoek